دانسته‌اند كه اسرائيليان در روزگار او از مصر بيرون رفته‌اند و پدرش « رامسس دوم » را همان فرعونى شمرده‌اند كه اسرائيليان را به بردگى و بيگارى گرفته بود . و پژوهشگرانى چون « نويل » ، « سايس » و « پترى » هم رأىاند كه خروج اسرائيليان در روزگار مرنپتاح بوده است ، چرا كه « نويل » ، ديدگاه « لبسيوس » را پذيرفته كه رامسس دوم هموست كه اسرائيليان را به بيگارى گرفت و پسرش ، مرنپتاح فرعونى است كه خروج اسرائيليان در روزگار او بود . « 1 » « سايس » نيز بر اين است كه آثار و اسناد مصرى اين رويداد را جز در روزگار مرنپتاح نمىدانند . « 2 » « پترى » نيز نخست در كتابش - تاريخ مصر « 3 » - خروج اسرائيليان را در روزگار مرنپتاح و درست در سال 1213 پيش از ميلاد مىداند و سپس در كتاب ديگرش - مصر و اسرائيل « 4 » - آمدن اسرائيليان به مصر را در 1650 پيش از ميلاد ؛ آغاز به بيگارى گرفتن آنان را 1580 ؛ و بيرون رفتنشان از مصر را سال 1220 ؛ و ساخته شدن معبد سليمان را در 973 پيش از ميلاد ، و بر پايهء گزارش‌هاى يهودى و مسيحى دوران بيگارى و آزار آنان را چهار سده مىشمارد . « 5 » دكتر عبد الحميد زايد نيز بر اين است كه كاوش‌هاى باستان شناسانهء « پيير مونيتيه » در « تانيس » نشان مىدهد كه خروج اسرائيليان از مصر در روزگار مرنپتاح بوده است و پادشاهان سلسلهء هيجدهم هيچ‌گونه كوشش ساختمان سازى نداشته‌اند و شهر « بىرامسس » نيز ساختهء « رامسس دوم » است و نه كسى ديگر . از مزامير ( 12 ، 43 ، 138 ) نيز برمىآيد كه رويدادهاى پيش از خروج اسرائيليان در « تانيس » بوده است و بيشتر پژوهشگران نيز موضوع خروج را در اوايل روزگار مرنپتاح مىدانند . « 6 » و اما « فيليپ حتّى » بر اين است كه رامسس دوم همان فرعونى است كه يوسف را نمىشناخت و خروج اسرائيليان در روزگار پسرش ، مرنپتاح صورت گرفت . « 7 » اين نيز ديدگاه

--> ( 1 ) . E . Naville , Archaeology of the old Testament , London , 1391 , p . 93 . ( 2 ) . A . H . Sayce , The Egypt of the Hebrews and Herodotus , London , 1896 . ( 3 ) . W . M . F . Petrie , AHistory of Egypt , III , London , 1927 , p . 115 . ( 4 ) . W . M . F . Petrie , Egypt and Israel , London , 1925 , p . 38 . ( 5 ) . سفر پيدايش ، 15 : 13 ؛ اعمال رسولان ، 7 : 6 . ( 6 ) . عبد الحميد زايد ، الشرق الخالد ، قاهره ، 1966 م ، 378 . ( 7 ) . فيليپ حتى ، تاريخ سوريه و لبنان و فلسطين ، بيروت ، 1958 م ، 1 / 193 .